Elektrik basın tarihsel gelişimi ve Türkiye’nin 1970-1990 dönemi popüler müziğinde stüdyolardaki görevi

Abstract

Kökeni 16.yy’a kadar dayanan kontrbasın, 19.yy’ın başlarında gelişen teknoloji ile boyutunun küçültülerek, net bir ses elde etmek için elektrikli alıcılarla beraber ses perdeleri eklenmesi sonucu yeni bir enstrümandan ‘elektrik bas’ ortaya çıkmıştır. 1950’li yılların sonuna doğru Amerika Birleşik Devletleri’nde Leo Fender isimli bir mühendis tarafından patenti alınan ‘Precision’ isimli model ile elektrik bas, Fender Precision ismiyle ortaya çıkmıştır. Bu yeni enstrüman kolay taşınabilirliği ve net sesi ile kontrbas olan müzik türlerinde kontrbasın yerini almıştır. Gelişen teknoloji ve elektrikli enstrümanların kullanımın artması ile Caz, Rock, Funk, Pop gibi müzik türlerinin stüdyo kayıtlarında da kullanılmıştır. Elektrik basın tarihsel gelişimi, ülkemiz popüler müziğindeki ve stüdyolarındaki görevi bu araştırmanın amacı olmuştur. Çalışmamızda popüler müzik çatısı altında elektrik basçıların müzikal gelişimleri ve çalım teknikleri, stüdyo müzisyenliğinde elektrik basın görevi, dönemin önemli stüdyoları ve kullanılan ekipmanlar yapılan görüşmeler sonucunda belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda dönemin önemli aranjörlerinden Turhan Yükseler ,Osman İşmen, Tarık Sezer, Ozan Doğulu, elektrik basçılarından İsmail Soyberk, Hami Barutçu, Gürol Ağırbas, Eylem Pelit’e 5 ana başlıkta sorular sorulmuştur. Alınan veriler sonucunda ülkemizdeki elektrik basçılarının caz ve rock türü müziklerden etkilendiği, Jaco Pastorius ve Paul McCartney gibi duayen elektrik basçıların ülkemizdeki elektrik basçılarının çalımlarını doğrudan etkilediği, İstanbul’daki elektrik bas yer alan albüm kayıtlarının yapıldığı stüdyoların arasında ‘Stüdyo Elektronik’, 1980 – 1990 yılları arası yapılan elektrik bas kayıtlarında yoğun olarak hem basçı hem aranjör olarak Onno Tunç, elektrik basçı olarak İsmail Soyberk ‘in bulunduğu, ekipman olarak Fender marka elektrik bas kullanıldığı, yapılan albüm kayıtlarının hep beraber çalınarak hücum şeklinde olduğu saptanmıştır