http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12533 Fri, 01 May 2026 23:30:54 GMT 2026-05-01T23:30:54Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12536 PISA okuma testinin ekolojik modele göre yanlılık analizi: Türkiye örneği Göktentürk, Talha Okuma dil becerilerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesinde mühim bir başlığı ifade etmektedir. Okuma becerisi, ehemmiyeti sebebiyle büyük veri araştırmalarında yer bulmaktadır. Nitekim PISA araştırmalarında da okuma becerisi üzerine çok sayıda katılımcı ülkeden veri toplanmaktadır. PISA'nın geniş bir ülke havuzundan veri toplaması araştırmanın avantajı olarak değerlendirilebilir. Bununla beraber ülkelerin farklı değişkenler barındırması PISA'nın okuma maddelerinin uygulama ülkelerinin tamamında geçerli olmasının önüne geçebilecek madde yanlılıklarını akla getirmektedir. Dolayısıyla PISA bir yandan okuma becerisi çalışmaları için bir yandan da geçerlilik araştırmaları için mühim bir potansiyele sahiptir. Madde yanlılığı araştırmalarında kullanılanılan 3. nesil diferansiyel madde fonksiyonu çalışmalarında maddenin arka planındaki ekolojik yapıya odaklanılmaktadır. Bu doğrultuda geliştirilen ekolojik model diferansiyel madde fonksiyonu analizlerinde madde yanlılığına yönelik çalışmalar için daha geniş çerçevede sonuçlar sunmaktadır. Çalışmada 2018 yılı PISA araştırmalarından seçilen okuma maddelerinde diferansiyel madde fonksiyonlarının tespit edilmesi ve elde edilen bulguların ekolojik arka planının ortaya konması araştırmanın birinci amacını oluşturmaktadır. Korelasyonel araştırma olarak tasarlanan süreç 3 aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada okuma maddelerinde ülke alt gruplarına göre diferansiyel madde fonksiyonu seviyesi belirlenmiştir. İkinci aşamada Türkiye evreninde gizli sınıf analizi yürütülerek diferansiyel madde fonksiyonlarının oluşmasında etkili olabilecek muhtemel sınıflar ortaya çıkarılmıştır. Üçüncü aşamada ise Türkiye evreni için gizli sınıfları açıklayıcı değişkenlerin tespitine çalışılmıştır. Sonuçlar klasik diferansiyel madde fonksiyonu analizlerinin sürecin tamamını açıklamak için yeterli olmadığını göstermektedir. Ayrıca PISA'daki okuma maddelerinin muhtemel yanlılığını ortaya koymanın yanı sıra diferansiyel madde fonksiyonu araştırmalarında ekolojik modelin yerini geliştirme potansiyelini taşımaktadır. Bulgular okuma başarısının maddelere yönelik değişkenlerin yanında öğrencinin karakterinden yaşadığı dış dünyaya kadar geniş bir değişken havuzundan etkilendiğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın ikinci amacını ise PISA'nın etkisi ile Türkiye'de geliştirilen ABİDE projesinin okuma maddelerindeki diferansiyel madde fonksiyonlarının belirlenmesi oluşturmaktadır. Yapılan analizlerde diferansiyel madde fonksiyonuna rastlanmamıştır. Sonuçlar 3 değişkenle sınırlıdır. Böylece bulgular ilgili değişkenler için temin edilen maddelerin geçerli olduğuna işaret ederken şeffaf bir şekilde ABİDE maddelerine erişimin PISA'daki gibi şümullü bir tablo ortaya çıkaracağına işaret etmektedir. Nihayetinde çalışma hem ekolojik model için daha fazla delil sunmakta hem de PISA ve ABİDE araştırmalarına daha derinlikli gözle bakabilmeye katkı sağlamaktadır. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2021 Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12536 2021-01-01T00:00:00Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12535 Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde etkileşimli okumanın konuşma becerisine etkisi Günaydın, Yusuf Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde etkileşimli okuma yönteminin konuşma becerisine etkisini ortaya koymayı amaçlayan bu araştırma, karma desenle kurgulanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda kontrol gruplu deneysel desen, nitel boyutunda ise görüşme ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara’daki bir Türkçe Öğretim Merkezinde B2 seviyesinde öğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler oluşturmaktadır. Alan yazın taraması neticesinde geliştirilen ve alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda nihai halini alan Konuşma Becerisi Değerlendirme Formu (KBDF) ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Seviyeye göre seçilen konularda konuşturulan öğrencilerin konuşma kayıtları, asgari on yıl saha tecrübesine sahip üç öğretim elemanı tarafından puanlanmıştır. Altı haftalık süreçte okuma etkinlikleri, deney grubuna etkileşimli okuma yöntemiyle; kontrol grubuna ise standart öğretim yöntemlerine göre yapılmıştır. Deneysel sürecin sonunda ön test aşamasındaki konularda konuşturulan öğrencilerin aynı konulardaki konuşmaları, son test olarak kayıt altına alınmış ve KBDF ile puanlanmıştır. Elde edilen veriler, nicel ve nitel analiz programlarıyla elektronik ortamda analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, etkileşimli okuma yöntemi, yabancı öğrencilerin konuşma becerilerini olumlu yönde etkilemiş; öğrenciler metin dışı konuları ele alma, metni daha iyi yorumlama ve çözümleme, soru sorma, öğreticilik, metne hazır hâle gelme, kültür aktarımı, farklı fikirleri akla getirme gibi hususlar açısından etkileşimli okumaya karşı olumlu görüş bildirirken yöntemin çok zaman aldığını ifade etmiştir. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2020 Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12535 2020-01-01T00:00:00Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12534 Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının üretici dil becerilerine etkisi Yorgancı, Osman Kürşat Bu çalışmada öğrenci yapısı podcast (ses yayını/sesli yayın) oluşturma süreçlerinin yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin üretici dil becerilerine ve üretici dil becerilerindeki öz yeterlilik düzeylerine etkisinin incelenmesi araştırılmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden eşleştirilmiş ön test son test deney ve kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında, Yıldız Teknik Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER)’nde, B1 bağımsız düzeyinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen 40 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen “Kişisel Bilgi Formu”, “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Bağımsız Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Karşılıklı Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Orta (B1- Bağımsız) Düzey Yazma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Bağımsız Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı”, “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Karşılıklı Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı”, “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Yazma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı” ile ilgili araştırmacılardan izinleri alınarak uygulanan “Konuşma Öz Yeterlik Ölçeği” ve “Yazma Öz Yeterlik Ölçeği” kullanılmıştır. Öncelikle Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi Öğrenim, Öğretim ve Değerlendirme metni “Ortak Öneri Düzeyleri” ile “Dil Kullananların/Öğrenenlerin Yeterlikleri” merkeze alınarak geliştirilen “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Bağımsız Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Karşılıklı Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ve “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Yazma Türkçe Yeterlilik Sınavı” madde havuzlarından ön-son testlerde yer almayacak sorulardan seçilerek oluşturulan bağımsız bir beceri sınavı ve "Kişisel Bilgi Formu" yardımıyla elde edilen verilerden hareketle araştırmanın yürütüleceği eşleştirilmiş deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. B1 kuru süresince altı hafta boyunca devam edecek olan çalışma öncesinde ön test olarak “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Bağımsız Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Karşılıklı Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ve “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Yazma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ile “Konuşma Öz Yeterlik Ölçeği” ve “Yazma Öz Yeterlik Ölçeği” uygulanmıştır. Daha sonra öğrenci yapısı sesli yayınlar (podcastler) oluşturacak olan deney grubu öğrencileri Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi Öğrenim, Öğretim ve Değerlendirme metni “Öneriler Çerçevesi’nin Yaklaşımı”nda belirtilen Eylem Odaklı Yaklaşım ve takip edilen öğretim setine göre gerçekleştirilen normal öğretime destek olarak kullanılacak olan öğrenci yapısı ses yayını oluşturma sürecinde Görev Temelli Yöntem ve ilkelerine göre sınıf içerisinde 4’er kişiden oluşan 5 farklı çalışma grubuna ayrılmıştır. Deney grubu öğrencilerine altı hafta içerisinde oluşturacakları üç sesli yayın hakkında Görev Temelli Yöntem ilkeleri gözetilerek detaylı bilgi verilmiş; kontrol grubuna çalışma öncesinde herhangi bir müdahalede bulunulmamakla birlikte çalışma süresince deney grubu öğrencilerinin normal öğretime destek olarak oluşturacağı sesli yayınlara karşılık gelecek sayıda takip edilen öğretim seti konuşma ve yazma etkinlerine destek etkinlik ödevlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmanın sonunda deney ve kontrol grubu öğrencilerine son test olarak tekrar “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Bağımsız Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Orta (B1- Bağımsız) Düzey Karşılıklı Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ve “Orta (B1- Bağımsız) Düzey Yazma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ile “Konuşma Öz Yeterlik Ölçeği” ve “Yazma Öz Yeterlik Ölçeği” uygulanmıştır. Eşleştirilmiş deney ve kontrol grupları beceri sınavlarının analizinde Kendal ve T Testi; ön-son test “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Bağımsız Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı”, “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Karşılıklı Konuşma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ve “Orta (B1-Bağımsız) Düzey Yazma Türkçe Yeterlilik Sınavı” ile “Konuşma Öz Yeterlik Ölçeği” ve “Yazma Öz Yeterlik Ölçeği” analizlerinde ise ön-son test puanlarının normal dağılım gösterme durumları ile ön-son test puan farklarının normal dağılım gösterme durumları için Shapiro Wilk Testi, bağımsız gruplar parametrik analizleri için T-Testi ve tekrarlayan ölçümlerde iki faktörlü ANOVA testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulardan hareketle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğrenci yapısı sesli yayın oluşturma sürecine dahil olan öğrencilerin konuşma ve yazma başarı puanları ile konuşma ve yazma öz yeterlilik düzeylerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Eylem Odaklı Yaklaşım’a destek olarak Görev Temelli Yöntem’den hareketle öğrenci yapısı sesli yayın oluşturma sürecine göre öğretim gerçekleştirilen deney grubu ile deney grubunda uygulanan destek öğretime karşılık gelecek sayıda sadece destek etkinlik ödevlendirmeleriyle öğretim yapılan kontrol grubu arasında deney grubu öğrencileri lehine anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu anlamlı farklılık dolayısıyla yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşma ve yazma becerisi ile konuşma ve yazma öz yeterliliklerini geliştirmede etkili bir yenilikçi teknolojik öğretim aracı olan öğrenci yapısı ses yayınlarının (podcastler) kullanılabileceği düşünülmektedir. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2021 Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12534 2021-01-01T00:00:00Z